2. Το Ξυνάριν, η Εκθετική Συνάρτηση και η Διά Βίου Μάθηση

Πρέπει να προσαρμοστούμε. Κάποτε στο Βυζαντινό Μουσείο της Θεσσαλονίκης είδα ένα ξυνάρι (εργαλείο που μπορεί να σκάβει και να κόβει) 1500 ετών. Το εργαλείο αυτό ήταν απόλυτα ίδιο με αυτό που συναντά κανείς ακόμα στο τυπικό Κυπριακό αγροτικό σπίτι. Το συζήτησα λίγο με την υπεύθυνη της έκθεσης η οποία με διαβεβαίωσε ότι η αγροτική ζωή στα 1000 χρόνια του Βυζαντίου δεν διέφερε και πολύ από την αγροτική ζωή που ζούσαν οι παππούδες μας. Πραγματικά είναι εντυπωσιακό ότι για αιώνες, σε όλους τους τομείς της ζωής, οι αλλαγές ήταν πάρα πολύ αργές. Αντίθετα σήμερα το βασικότερο χαρακτηριστικό των αλλαγών είναι η ταχύτητα και μάλιστα η επιτάχυνση (δηλ η αυξανόμενη ταχύτητα) των εξελίξεων.

Οι πιο σημαντικές αλλαγές στην ζωή μας προέρχονται από την τεχνολογία ή οφείλονται σ’ αυτήν. Πόσο όμως γρήγορη είναι η ανάπτυξη στην τεχνολογία; Αν θεωρήσουμε τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία των υπολογιστών παρατηρούμε ένα ενδιαφέρον φαινόμενο: Ο άβακας – 3000 π.Χ., ο μηχανισμός των Αντικυθύρων – 100 π.Χ., η μηχανή του Pascal – 1642 μ.Χ., η μηχανή του Hollerith το 1890, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές γύρω στο 1940, το PC – 1981, το Διαδίκτυο 1993. Παρατηρούμε ότι χρειάστηκαν 3000 χρόνια περίπου για μια σημαντική αλλαγή στους υπολογιστές, ύστερα 1700 χρόνια, μετά 300 ως τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, μετά 40, και μετά 10. Από το Διαδίκτυο και μετά οι σημαντικές αλλαγές είναι πολλές, Είμαστε νομίζω στο επίπεδο του εξαμήνου. Κάθε ένα εξάμηνο υπάρχει κάτι πολύ σημαντικό.

Μερικοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η αλλαγή έχει εκθετική μορφή δηλαδή υπακούει στην συνάρτηση ex η οποία ακριβώς έχει αρχικά μια αργή άνοδο και μετά μια φοβερά γρήγορη άνοδο που οδηγεί στο άπειρο. Άλλοι είναι πιο επιφυλακτικοί γιατί υποστηρίζουν ότι η εξέλιξη μπορεί να μην συνεχιστεί στους σημερινούς τρελούς ρυθμούς αλλά κάπου να σταθεροποιηθεί. Κανένας δεν είναι σίγουρος. Το σίγουρο είναι ότι οι αλλαγές στη ζωή μας λόγω της τεχνολογίας συμβαίνουν ήδη πολύ γρήγορα. Σε ρυθμό που ακόμα και να σταθεροποιηθεί μας δυσκολεύει.

Η ταχύτητα των εξελίξεων αποτελεί ένα μεγάλο πρόβλημα σε πολλούς τομείς. Τα πράγματα προχωρούν τόσο γρήγορα που δεν προλαβαίνουμε να κρίνουμε, για παράδειγμα, αν ένα καινούργιο προϊόν μας φέρνει προβλήματα στην υγεία μας. Ακόμα και στην επιστήμη πολλές θεωρίες δεν προλαβαίνουν να ωριμάσουν, τα νέα φαινόμενα δεν προλαβαίνουν να μελετηθούν. Αυτά συνδυαζόμενα και με την απληστία των επιχειρήσεων για περισσότερο κέρδος, μας έχουν καταντήσει παθητικούς καταναλωτές που δεν προλαβαίνουμε να έχουμε γνώμη για το τι μας συμβαίνει.

Οι ενήλικες είναι η πιο «ευπαθής» ομάδα πληθυσμού όσον αφορά την παρακολούθηση των εξελίξεων. Οι πιο πολλοί δεν γνώρισαν καλά την τεχνολογία (κυρίως οι μεγαλύτεροι των 40), όσοι έμαθαν αναγκαστικά λίγα πράγματα, συνήθως λόγω επαγγέλματος, έμειναν εκεί και ποτέ δεν έβαλαν την τεχνολογία στην καθημερινή τους ζωή. Επειδή όμως όλα γίνονται μέσω της τεχνολογίας ο ενήλικας δυσκολεύεται και θα συνεχίσει να δυσκολεύεται αν δεν δεχθεί την αλλαγή σαν χαρακτηριστικό της σύγχρονης ζωής.

Ποιό θα μπορούσε να είναι ένα αντίδοτο σ’ αυτά τα φαινόμενα; Η απάντηση είναι η μάθηση, και μάλιστα η «Δια βίου μάθηση». Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να προλάβουμε την ταχύτητα με την οποία γίνονται οι αλλαγές αλλά τουλάχιστον θα βοηθήσουμε τον εαυτό μας να προσαρμοστεί. Εδώ όμως πρέπει να διευκρινίσουμε και κάτι άλλο. Είναι λάθος να εννοήσουμε την «Δια βίου μάθηση» με έναν παραδοσιακό τρόπο. Είναι λάθος να φανταστούμε ότι πρέπει να είμαστε συνέχεια μέσα σε μια τάξη και να μας διδάσκει κάποιος. Θα έλεγα ότι για να πετύχουμε αυτό που εννοεί η «Δια βίου μάθηση» πρέπει απλά να αλλάξουμε την στάση μας απέναντι στην αποδοχή και την εκμάθηση του καινούργιου.

Είναι χαρακτηριστικό της εποχής μας η πληθώρα των πηγών γνώσης αλλά και των τρόπων να μάθεις. Κάποτε η γνώση ήταν κρυμμένη σε μερικά χειρόγραφα και την κατείχαν λίγοι «μορφωμένοι». Ύστερα ήλθε η τυπογραφία και έφερε επανάσταση στην διάδοση της γνώσης μέσω του βιβλίου. Σήμερα όμως είναι πραγματικά ενδιαφέρον το γεγονός της «Ανοικτής γνώσης». Το Διαδίκτυο έφερε σ’ αυτό τον τομέα μεγάλες αλλαγές γιατί εκεί σήμερα υπάρχει μαζεμένη όλη η ανθρώπινη γνώση και τις περισσότερες φορές δωρεάν. Ο ενήλικας που θέλει να μάθει κάτι, δεδομένου ότι θα επιλέξει προσεκτικά, μπορεί να βρει όλων των ειδών πληροφορίες, σεμινάρια ακόμα και πανεπιστημιακά μαθήματα που μπορεί να παρακολουθήσει μέσω Διαδικτύου.

Πρέπει να προσαρμοστούμε! Πρέπει βέβαια να δούμε την απόκτηση νέων γνώσεων με ενδιαφέρον και όχι σαν καταναγκαστικά έργα. Ο καθένας ας αρχίσει από πράγματα που τον ενδιαφέρουν προσωπικά ή για την δουλειά του. Μπορεί ακόμα να βρει στο Διαδίκτυο και ιστοσελίδες όπου πολλά άτομα με το ίδιο ενδιαφέρον ή το ίδιο επάγγελμα μπορούν να αλληλεπιδρούν. Έτσι σιγά-σιγά θα μάθει τρόπους μάθησης. Αυτό, δηλαδή το να μάθουμε πώς να μαθαίνουμε, είναι ίσως ένα από τα πιο αναγκαία χαρακτηριστικά της νοοτροπίας μας απέναντι στη γνώση σήμερα.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s